Ο Αμερικάνος (2009-2010)

«Ο Αμερικάνος»

Συγγραφέας: Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Θέατρο «Άλεκτον», Ίδρυμα «Μιχάλης Κακογιάννης» και περιοδεία (2009-2011)

Δεκέμβριος 2009 – Ιανουάριος 2010: Θέατρο Άλεκτον
Δεκέμβριος 2010 – Μάρτιος 2011: Θέατρο – «Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης», περιοδεία σε Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Λάρισα, Λαμία και Σκιάθο, Καβάλα, Κρήτη.

Σκηνοθεσία-Ερμηνεία: Θανάσης Σαράντος

Μουσικός-Ηχητικός Αυτοσχεδιασμός: Λάμπρος Πηγούνης

Σχεδιασμός Φωτισμών: Νίκος Βλασόπουλος
Σκηνική Επιμέλεια: Λίνα Μότσιου

Διεύθυνση Παραγωγής: Ζωή Κανελλοπούλου
Βοηθός Σκηνοθέτη: Δημήτρης Κερεστεντζής

Βοηθός Σκηνογράφου: Χρήστος Λάσκαρης

Φωτογραφίες: Μαριλένα Σταφυλίδου, Τάκης Βεκόπουλος

Παραγωγή: Εταιρεία  θεάτρου ‘ηθικόν ακμαιότατον’

           

Μια θεατρική διασκευή του ομώνυμου κλασικού διηγήματος του Σκιαθίτη συγγραφέα για έναν ηθοποιό και για ένα μουσικό υπενθυμίζει τις διαστάσεις που μπορεί να πάρει η ανθρώπινη μοναξιά και η «αθεράπευτη» καχυποψία απέναντι σε οτιδήποτε άγνωστο ή φαινομενικά «ξένο». Ο ήρωας είναι «ξένος μέσα στον κόσμο του». Φυσικά, δεν είναι ούτε ξένος ούτε Αμερικάνος. Είναι ένας Έλληνας μετανάστης, που ύστερα από 25 χρόνια επιστρέφει στο νησί του και δεν τον αναγνωρίζει κανένας. Περιπλανάται μόνος στην αποβάθρα του λιμανιού και τριγυρνά στα σοκάκια της μικρής συνοικίας και στα χαλάσματα του πατρικού σπιτιού του. Το μόνο που τον κάνει να συνεχίζει να ελπίζει είναι ο έρωτας. Ο "Αμερικάνος" θα μπορούσε να είναι και η σημερινή ιστορία ενός μετανάστη εδώ στην Ελλάδα.

Στην  παράσταση ο Θανάσης Σαράντος ως αφηγητής, ερμηνεύει μια περσόνα του Παπαδιαμάντη, κρυφοκοιτάζει τη δράση και "μετατοπίζεται" σε όλα τα πρόσωπα που αφηγείται, με τη συνδρομή της μουσικής και των ήχων από τον συνθέτη Λάμπρο Πηγούνη.

Μια συνομιλία της απαστράπτουσας γλώσσας του Παπαδιαμάντη με ζωντανή μουσική. Το σύμπαν των ατμοσφαιρικών ήχων που παράγονται από μια αλλιώτικη χρήση του πιάνου συνάδει με όλη την ποικιλία, την δύναμη και τον πλούτο της συγκλονιστικής γλώσσας του κλασικού διηγήματος.

Ο «Αμερικάνος», παραγωγή της εταιρείας «ηθικόν ακμαιότατον»-η δραματοποιημένη διήγηση του ομότιτλου χριστουγεννιάτικου διηγήματος του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη από το Θανάση Σαράντο-ανέβηκε αρχικά ως συμπαραγωγή με την εταιρεία θεάτρου «Άλεκτον» το Σάββατο 19 Δεκεμβρίου 2009 έως και την Πέμπτη 7 Ιανουαρίου 2010 στη σκηνή του θεάτρου «Άλεκτον». Η εταιρεία θεάτρου «ηθικόν ακμαιότατον», τιμώντας την επέτειο 100 ετών από το θάνατο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, ανέβασε εκ νέου το έργο σε πολλές ελληνικές σκηνές ξεκινώντας το Δεκέμβριο του 2010 από τη Λαμία. Η περιοδεία συνεχίστηκε σε Πάτρα, Λάρισα, Θεσσαλονίκη  και στις 8 & 9 Ιανουαρίου του 2011 ο «Αμερικάνος» φιλοξενήθηκε με μεγάλη επιτυχία στο «Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης». Στις 23 Ιανουαρίου 2011 η παράσταση πραγματοποιήθηκε στη γενέτειρα του συγγραφέα, τη Σκιάθο, στα πλαίσια επετειακής εκδήλωσης τιμής και μνήμης του Δήμου Σκιάθου για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Μετά από την πολύ θερμή ανταπόκριση του κοινού της Σκιάθου, «Ο Αμερικάνος»επιστρέφει θριαμβευτικά στην Αθήνα και ανεβαίνει εκ νέου στο Θέατρο – «Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης», για 2 μόνο τελευταίες παραστάσεις, την Κυριακή 13 Μαρτίου, ενώ έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ Φιλίππων 2011 και θα παρουσιαστεί στην Καβάλα στις 27 Ιουλίου 2011.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 17/12/2009

Χριστουγεννιάτικη επιστροφή του «Αμερικάνου»

της Ιωάννας Κλεφτόγιαννη

            «Ένας «καλοφορεμένος, ωραίος, ανοιχτοπρόσωπος» «Αμερικάνος», ο αινιγματικός ήρωας του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη από το γνωστό ομώνυμο χριστουγεννιάτικο διήγημά του, έρχεται στην Αθήνα.

            Για δεκαπέντε βραδιές από τη σκηνή του θεάτρου «Αλεκτον» ο αγέραστος «Αμερικάνος» (1891) θα μας υπενθυμίζει τις διαστάσεις που μπορεί να πάρει η ανθρώπινη μοναξιά και η «αθεράπευτη» καχυποψία απέναντι σε οτιδήποτε άγνωστο ή φαινομενικά «ξένο».

Ο Θανάσης Σαράντος, συνεργάτης του Μπομπ Γουίλσον και ιδρυτής της ομάδας «Ηθικόν Ακμαιότατον», μετά τον Αντουάν ντε Σεντ-Εξυπερύ («Ο Μικρός Πρίγκιπας» ), τον Καμύ («Καλιγούλας») και τον Μάγιενμπουργκ («Ο Σκύλος, η Νύχτα και το Μαχαίρι»), αποφάσισε να «βουτήξει» στα βαθιά «ύδατα» του παπαδιαμάντειου σύμπαντος. Δραματοποιεί το διήγημα του Σκιαθίτη σε μια σόλο παράσταση που ανεβαίνει στο «Άλεκτον» το Σάββατο, με μοναδικό ερμηνευτή όλων των χαρακτήρων τον ίδιο. Είναι μια δουλειά με ιδιαίτερη συναισθηματική φόρτιση, καθώς συμπίπτει με τα 10χρονα της ομάδας του «Ηθικόν Ακμαιότατον». «Θα μπορούσε ο "Αμερικάνος" να είναι... συνέχεια του 2010», πιστεύει ο Σαράντος.

Δέκα ετών ήταν ο ηθοποιός όταν «κέρδισε» στο σχολείο τη μετάφραση του «Αμερικάνου» στα νέα ελληνικά. Πάντοτε ήθελε να βρει την ευκαιρία να τον δουλέψει. «Ήταν όνειρο ζωής», εξομολογείται. Τον προσέλκυε, πέραν της απαστράπτουσας παπαδιαμαντικής γλώσσας, ένα βασικό γεγονός: το ότι ο ήρωας είναι «ξένος μέσα στον κόσμο του».

Φυσικά, δεν είναι ούτε ξένος ούτε Αμερικάνος. «Είναι ένας Έλληνας μετανάστης, που ύστερα από 20 χρόνια επιστρέφει στο νησί του και δεν τον αναγνωρίζει κανένας». Περιπλανάται μόνος στην αποβάθρα του λιμανιού και τριγυρνά στα σοκάκια της μικρής συνοικίας, στα χαλάσματα του σπιτιού του Στάθη του Μοθωνιού.

            Ποιος είναι όμως ο άνδρας που έχει ξουραφισμένο το μουστάκι και τα γένια»; «Τα πάντα πλανώνται σε ένα σύννεφο αβεβαιότητας και σασπένς», τονίζει ο Σαράντος, αφού ο Παπαδιαμάντης μόνο στις τελευταίες σελίδες μάς αποκαλύπτει την ταυτότητα του ήρωα που έχει εξάψει την περιέργεια του περίγυρού του. Άλλωστε τα στοιχεία της ειρωνείας, του χιούμορ, του σασπένς, ακόμη και του θρίλερ, που εμπεριέχονται στο διήγημα, υπογραμμίζονται και στη σκηνοθεσία αλλά και στην ερμηνεία του Σαράντου.

Δεν ήταν μόνο η γιορτινή επικαιρότητα, αλλά και μια άλλη που του υπέβαλε το ανέβασμα του διηγήματος στη σκηνή: «Θεωρώ ότι ο "Αμερικάνος" θα μπορούσε να είναι η σημερινή ιστορία ενός μετανάστη ή λαθρομετανάστη εδώ στην Ελλάδα. Είναι ένα κείμενο που έτσι κι αλλιώς μυρίζει "ανθρωπίλα"».

Αποτελεί τη συνέχεια της έως σήμερα δουλειάς τής «Ηθικόν Ακμαιότατον»; «Θεωρώ ότι η σωματικότητα του ηθοποιού πρέπει να μετατοπιστεί σε άλλα προσωπεία», υποστηρίζει ο καλλιτέχνης. «Και τώρα ο αφηγητής, μια περσόνα του Παπαδιαμάντη, κρυφοκοιτάζει τη δράση και "μετατοπίζεται" στα πρόσωπα που αφηγείται με τη βοήθεια της μουσικής και των ήχων». Εξ ου τη σκηνή ο Σαράντος τη μοιράζεται επί ίσοις όροις με τον μουσικό Λάμπρο Πηγούνη.

«Είναι διαρκής η συνομιλία της πρόζας με τη μουσική». Υπάρχει ένα πιάνο «ξεκοιλιασμένο». Το «σύμπαν» όμως των παράξενων ήχων που παράγονται από τα ξυλαράκια και τις σπασμένες χορδές «συνάδει με όλη την ποικιλία και τον πλούτο της συγκλονιστικής γλώσσας του διηγήματος» ».

ΑΔΕΣΜΕΥΤΟΣ  ΤΥΠΟΣ –  23/12/2009

«…Το  χριστουγεννιάτικο  διήγημα του Σκιαθίτη συγγραφέα κοσμοκαλόγερου διασκευάζεται σε μονόλογο με ύφος μαύρης κωμωδίας και αποτελεί αφορμή για μια  επετειακή παράσταση της εταιρείας θεάτρου ‘Ηθικόν Ακμαιότατον’…».

ΗΜΕΡΗΣΙΑ 23/12/2009

«…ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ. Η παράσταση εστιάζει στην ιδιαίτερη ευαισθησία και στον ρυθμό  του λόγου των  φτωχών και καταφρονεμένων προσώπων ενός οικουμενικού και πανανθρώπινου συγγραφέα…».

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «Η ΣΦΗΝΑ» 3/1/2010

του Γιώργου Χριστοδούλου

«…Η σημασία του διηγήματος, που μετουσίωσε σε άριστο θεατρικό λόγο ο σχετικά νεαρός Θανάσης Σαράντος, είναι πρωτίστως η γλώσσα και το ταξίδι των θεατών σε μια άλλη Ελλάδα. Αυτή που δεν ζήσαμε, αυτή που δεν θα’ρθει ποτέ πάλι. Στο μεταξύ, εκπληκτικός ήταν στο πιάνο ο Λάμπρος Πηγούνης. Έκανε φοβερά πράγματα. Του αξίζουν τα εύσημα…».

ΕΘΝΟΣ – 22/3/2010

της Αντιγόνης Καράλη

«…Στην παράσταση του θεάτρου «Αλεκτον», από την εταιρεία θεάτρου «Ηθικόν Ακμαιότατον», ο Θανάσης Σαράντος ως αφηγητής ερμηνεύει μια περσόνα του Παπαδιαμάντη, κρυφοκοιτάζει τη δράση και «μετατοπίζεται» σε όλα τα πρόσωπα που αφηγείται με τη βοήθεια της μουσικής και των ήχων από τον συνθέτη Λάμπρο Πηγούνη. Μια συνομιλία της απαστράπτουσας γλώσσας του Παπαδιαμάντη με ζωντανή μουσική.

Το σύμπαν των ατμοσφαιρικών ήχων, που παράγονται από μια αλλιώτικη χρήση του πιάνου, συνάδει με όλη την ποικιλία, τη δύναμη και τον πλούτο της συγκλονιστικής γλώσσας του κλασικού διηγήματος…» .

Η ΑΞΙΑ 27/3/2010

της Φιλιώς Ράγκου

«Η  παράσταση… κερδίζει το στοίχημα… Κι όταν τελειώνει δεν  ξέρεις για τι απ’ όλα να πρωτοχειροκροτήσεις… Εν έτει 2010, ένα μονόπρακτο βασισμένο στον Παπαδιαμάντη, με έναν ηθοποιό και έναν συνθέτη επί σκηνής, αποδεικνύεται μακράν καλύτερο από άλλες πολυδιαφημισμένες υπερπαραγωγές. Και σίγουρα επειδή κάτι τέτοιες παραστάσεις είναι που μέσα από την απλότητά τους μας υπενθυμίζουν τι (θα έπρεπε να) εστί θέατρο που ‘άγει την ψυχή’…»

Cat is art –Ειρήνη Αιβαλιώτου  23/11/2010

Θανάσης Σαράντος, του ονείρου ταξιδευτής

της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

««Ήτο τη 24 Δεκεμβρίου… Άμα αποβιβασθείς εις την ξηράν άνθρωπος υψηλός, καλοφορεμένος, ως σαρανταπέντε ετών, ανοιχτοπρόσωπος… Εβάδιζε με βήμα αβέβαιον εις την παραθαλάσσιον αγοράν ως να μη εγνώριζε πού ευρίσκετο… Ποίας φυλής, ποίου κλίματος ήτο, δυσκόλως ηδύνατο να εικάση τις... Μη βιάζεστε. Όχι, δεν έχουμε μεταφερθεί στη Σκιάθο του 1878, παραμονάς Χριστουγέννων… Εις τον λιμένα της ωραίας νήσου του «αγίου της λογοτεχνίας μας», Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Δεν μας ταξιδεύει η μηχανή του χρόνου. Παράσταση παρακολουθούμε και μάλιστα μία από τις παραστατικότερες μεταφορές λογοτεχνικού έργου στο θέατρο. Ηθικός και φυσικός αυτουργός ο Θανάσης Σαράντος.  Ο οποίος διδάσκει και ζωντανεύει το κλασικό διήγημα «Ο Αμερικάνος». Στην αχλύ και στο μισοσκόταδο της σκηνής φωτίζεται ένα μεγάλο μυστικό, αυτό της αειζωίας, του βάθους και της αλήθειας του Παπαδιαμάντη. ΄Εργο δύσκολο αλλά και ερωτεύσιμο. Αξιαγάπητο. Ο Θανάσης Σαράντος αποδεικνύει με την εταιρεία Ηθικόν Ακμαιότατον πως για να αρέσεις, για να κερδίσεις τη θέρμη του κοινού δεν χρειάζονται παχιά λόγια, πολυδάπανα λούσα, διαφήμιση. Χρειάζονται θυσίες βέβαια και κόπος και περίσσευμα ψυχής και μελέτη. Κεφάλαια δηλαδή δυσεύρετα, σπάνια. Τον είχα ξαναδεί στο «΄Ενας αριθμός» της Κάριλ Τσέρτσιλ και στο «Γάλα» του Βασίλη Κατσικονούρη. Και στα δύο ήταν εξαίρετος. Στον «Αμερικάνο» όμως διαπρέπει με απέρριτα μέσα ως σκηνοθέτης, ως ηθοποιός αλλά και ως καλλιτέχνης. Η αυθεντικά άψογη καθαρεύουσα τον θέλγει και την υπηρετεί με πιστότητα, μόχθο και αφοσίωση. Η ποίηση, ο σαρκασμός, η ακτινοβολία του πεζού λόγου του Παπαδιαμάντη τον γοητεύουν αφάνταστα γι’ αυτό και τα μεταφέρει με δεινότητα στο θεατή. Κατάγεται από τη Μεσσηνία και θυμάται εικόνες τρυφερές, όπως το ξημέρωμα στους εύφορους κάμπους, ένα γέρικο λευκό άλογο, έναν προστατευτικό παππού, το βρεγμένο χώμα. Εικόνες δραματουργικές που θυμίζουν Βυζηινό. Το φλουρί που κέρδισε σε μια βασιλόπιτα όταν ήταν μικρός στάθηκε η αιτία να γνωριστεί με τον κυρ-Αλέξανδρο. Τον «κοσμοκαλόγερο», όπως τον λένε κι αλλιώς. Μια Ρωσίδα δασκάλα στη Νέα Υόρκη όπου σπούδαζε τον προκάλεσε να δοκιμάσει τις υποκριτικές του δυνάμεις. Τα πρώτα του θεατρικά βήματα τα έκανε με τον αγγελιαφόρο των θεών, τον Ερμή, στις αριστοφανικές Νεφέλες. Τα χρόνια των σπουδών του στην Αμερική και στη Γερμανία προσέγγισε την πικρή νοσταλγία που νιώθει ο ξένος, ο έπηλυς, ο μετανάστης. Η ρητορεία, η πόζα, ο θόρυβος, η επιτήδευση, που αποτελούν τα κυριότερα γνωρίσματα της κακής τέχνης σήμερα, λείπουν ολότελα από τη δουλειά του. Για να διηγηθείς μια ιστορία χρειάζονται πρωτίστως οι αγνές προθέσεις και η ευωδιά της χαράς ενός παιδιού. Τότε ανακαλύπτεις το νήμα για να παίξεις τον άνδρα με το μαύρο παλτό και τη βαριά παλαιική βαλίτσα που γυρνά στον τόπο του ύστερα από είκοσι πέντε χρόνια και αναζητεί την ανθρωπιά του. Τότε αντιλαμβάνεσαι τί συμβολίζει η πράξη του Αμερικάνου που προσφέρει με ευγνωμοσύνη την αγγλική λίρα "ως να ήταν ο λαμβάνων και όχι ο δίδων"»

Εφημερίδα Εβδόμη	Παρασκευή, 29 Ιουλίου 2011

ΠΡΟΧΘΕΣ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΣΤΟ ΑΠΕΝΤΟΜΩΤΗΡΙΟ Ο «Αμερικάνος» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη με τον Θανάση Σαράντο Η παράσταση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Φιλίππων Θάσου 2011, μαγνήτισε το κοινό και αυτό απεδείχθη μέσα από το παρατεταμένο χειροκρότημα που ακολούθησε μετά το τέλος της Ο «Αμερικάνος» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, μία ιστορία για την ανθρώπινη  μοναξιά, την εμμονή και παραμονή  του συναισθήματος αλλά και  για την αίσθηση της ανθρώπινης  καχυποψίας απέναντι στον όποιο «ξένο» παρουσιάστηκε στο πλαίσιο θεατρικής διασκευής προχθες βράδυ στο Απεντομωτήριο στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Φιλίππων – Θάσου 2011.  Σύμφωνα με  την υπόθεση, συναντήσαμε έναν  Έλληνα μετανάστη να επιστρέφει  στο νησί του μετά από είκοσι  πέντε χρόνια. Κανείς δεν τον αναγνωρίζει. Μόνος του περιφέρεται στην αποβάθρα του λιμανιού, τριγυρνά στα σοκάκια, αναζητά τα χαλάσματα του πατρικού αλλά και έναν ανεκπλήρωτο έρωτα που άφησε πίσω του στην ξενιτιά – με την ιστορία να ολοκληρώνεται με έναν ευτυχισμένο γάμο.  Αναλυτικότερα, ο αφηγητής Θανάσης Σαράντος εντυπωσίασε το κοινό με την ερμηνεία του – ή μάλλον θα έπρεπε να πούμε… τις ερμηνείες του, αφού στα διαλογικά μέρη του κειμένου μεταπηδούσε με αφοπλιστική άνεση από το ένα πρόσωπο στο άλλο, πότε στρέφοντας ενδεικτικά το πρόσωπό του προς άλλη κατεύθυνση, πότε απλά παραλλάζοντας τη φωνή του, όντας ο απευθύνων και προσλαμβάνων τον λόγο απανωτά. Ενδεικτικά, πότε μιλώντας ως Αμερικάνος και πότε ως καπετάν Ιμβιώτης, ανέδειξε σκηνές όπως…  Ο Αμερικάνος μόλις έχει μπει στο καπηλειό, ως «ο ξένος» και ερωτηθείς τι θα κάνει απαντά: «Δεν κάθομαι, πάω να κάμω γουώκ, να φέρω γύρο, πώς το λέτε;» ώστε να αντιτάξει ο καπετά Ιμβριώτης, θεωρώντας τον εαυτό του όχι μεν γνώστη των αγγλικών αλλά σίγουρα των… ιταλικών (διά στόματος ίδιου αφηγητή, ο οποίος είχε επί σκηνής το προφανές χάρισμα μιας πολλαπλής προσωπικότητας): «Να κάμεις σπάτσιο;». Η σκηνή έκλεισε τον Θανάση Σαράντο και πάλι ως Αμερικάνο να σχολιάζει: «Α, ναι, σπάτσιο. Ναι, βλέπω, σαν δεν ειπεί ένας λόγια ιταλικά, δεν καταλαβαίνει άλλος ρωμέικα» και προκαλώντας το γέλιο στους θεατές. Άλλωστε και μόνο η ιδιαίτερη γλώσσα του Σκιαθίτη συγγραφέα ως αντικείμενο αποστήθισης μιας αφήγησης προκειμένου μονοπρόσωπα να παρουσιαστεί, δίχως την εμφάνιση τρίτων προς χάριν διευκόλυνσης του μνημονικού, κατέστησαν το εγχείρημα του ηθοποιού αντικειμενικά ένα μικρό άθλο, τον οποίο με έκδηλη χαρά έφερε εις πέρας προκαλώντας με τη λήξη της παράστασης ένα παρατεταμένο χειροκρότημα που άργησε πολύ να παύσει.  Φυσικά, δε θα  μπορούσε παρά να έχει την  ιδανική βοήθεια. Το «βουβό» πρόσωπο που με λίγες βοηθητικές κινήσεις για τα πρακτικά καθαρά ζητήματα του έργου και κυρίως, που με τους ήχους εκτόξευσε την ατμόσφαιρα στα ύψη και υπερτόνιζε με τις μουσικές του δράσεις την παραμικρή έκφανση συναισθήματος αποτυπωμένη στα λόγια ενός μεγάλου συγγραφέα, ήταν ο δεξιοτέχνης Λάμπρος Πηγούνης. Η χρόνια θητεία σε παραδοσιακές μουσικές φόρμες, καθώς και στις πλέον σύγχρονες, όπως είναι οι επιρροές «του ανθρώπινου παράγοντα στην ζωντανή παρουσίαση ηλεκτροακουστικής μουσικής με βάση διαδραστικά συστήματα» συνετέλεσε καθοριστικά στο τελικό αποτέλεσμα.  Ποιο ήταν αυτό; Μα τονίστηκε παραπάνω: το παρατεταμένο χειροκρότημα του κοινού… Λυδία ΕΛΙΟΓΛΟΥ lydelioglou@gmail.com

Ο Άσχημος (2008)

«Ο Άσχημος» (2008)

Συγγραφέας: Μάριους φον Μάγιενμπουργκ 

Εθνικό Θέατρο

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας - B' σκηνή

Μετάφραση: Γιώργος Δεπάστας
Σκηνοθεσία: Θανάσης Σαράντος
Σκηνικά – κοστούμια: Λίνα Μότσιου
Κίνηση: Ερμής Μαλκότσης, Έντι Λάμε
Μουσική – ήχος: Studio 19
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης
Παίζουν: Μπέσσυ Μάλφα, Γεράσιμος Σκιαδαρέσης, Σωκράτης Πατσίκας, Παναγιώτης Παναγόπουλος

Η μετάφραση του έργου επιχορηγήθηκε από το Goethe-Institut Athen.

            Ο Λέττε είναι άσχημος... αλλά δεν το ξέρει. Όταν η εξωτερική του εμφάνιση γίνεται εμπόδιο στην επαγγελματική του καταξίωση, ο Λέττε άρχεται αντιμέτωπος με τη γνώμη των άλλων και καταφεύγει στην πλαστική χειρουργική προκειμένου να λύσει «το πρόβλημα». Η ζωή του αλλάζει ριζικά Αυτό που ήταν το απόλυτο μειονέκτημά του γίνεται το πιο ισχυρό όπλο του. Όλα μοιάζουν να πηγαίνουν ιδανικά ως τη στιγμή που το καινούργιο πρόσωπό του αρχίζει να «φοριέται» από ένα πλήθος ανθρώπων, καθώς ο χειρουργός κάνει την ίδια επέμβαση σε όσους του το ζητούν… 

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

Ο Άσχημος, σε σκηνοθεσία Θανάση Σαράντου – που παρουσιάστηκε από το Εθνικό το 2008 σε πανελλήνια πρώτη – γράφτηκε το 2006 και παίχτηκε για πρώτη φορά στο Βερολίνο στις 5 Ιανουαρίου 2007. Πρόκειται για απολαυστική μαύρη κωμωδία, μία ανελέητη σάτιρα των επιδερμικών αξιών της σύγχρονης κοινωνίας από έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της σύγχρονης ευρωπαϊκής δραματουργίας.
                Σε λιγότερο από μία ώρα, καθώς το έργο ξεδιπλώνεται με ρυθμό καταιγιστικό, οι τρεις από τους τέσσερις ηθοποιούς, αναλαμβάνουν πολλαπλούς ρόλους χωρίς καμία αλλαγή στα κοστούμια ή στο μακιγιάζ – ούτε καν στα ονόματά τους. Ο Μάριους φον Μάγιενμπουργκ παραδίδει ένα πρωτότυπο κείμενο, με απρόσμενη δραματουργική δομή, που αποκαλύπτει με χιούμορ τα αδιέξοδα μιας κοινωνίας που βασίζεται στην εικόνα και προσφέρει ένα καυστικό σχόλιο για τα κενά, ανόητα πρότυπα της καθημερινότητάς μας και μια σαρκαστική προειδοποίηση για την παθογένεια της κλωνοποίησης.

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

ΤΑ  ΝΕΑ – 30/4/2008

Ο «ΑΣΧΗΜΟΣ» ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΣΤΗ ΣΚΗΝΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ

Ο εφιάλτης της πλαστικής

της Έλενας Δ. Χατζηιωάννου

«Με αφορμή έναν άσχημο άνδρα, που γίνεται όμορφος, με πλαστική, το έργο του Γερμανού συγγραφέα Μάριους φον Μάγιεμπουργκ παρακολουθεί κριτικά τις επιδερμικές αξίες της σύγχρονης κοινωνίας, που στην παράσταση του Εθνικού Θεάτρου αναπτύσσονται από τέσσερις ηθοποιούς (Μπέσυ Μάλφα, Γεράσιμο Σκιαδαρέση, Σωκράτη Πατσίκα και Παναγιώτη Παναγόπουλο).

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

Άσχημη εποχή ή άσχημοι άνθρωποι; Ευρύ το φάσμα των απαντήσεων, εκτός κι αν περιοριστούμε στην εξωτερική ασχήμια, οπότε ουδέν πρόβλημα, αφού υπάρχει η λύση του πλαστικού χειρουργού. Αλλά πάλι, νέα προβλήματα βγαίνουν στην επιφάνεια. Και εμπνέουν τον Γερμανό συγγραφέα Μάριους φον Μάγιεμπουργκ να σκαρώσει, πάνω σ’ αυτό το θέμα, μια μαύρη κωμωδία. «Ο άσχημος», που ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στη μικρή αίθουσα της Νέας Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου στο Γκάζι, αφηγείται την ιστορία ενός άσχημου άνδρα που καταφεύγει στην πλαστική χειρουργική για να διορθώσει το πρόβλημά του. Η λύση όμως μετασχηματίζεται μ’ έναν υπόγειο τρόπο σε εφιάλτη...».

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

Ελευθεροτυπία – 04/05/2008

«Παραστάσεις σε απρόβλεπτες σκηνές»

της Έφης Μαρίνου

«Η ζωή ενός «Άσχημου» στο Εθνικό Θέατρο καταστρέφεται όταν ένας πλαστικός χειρουργός τον μεταμορφώνει σε ωραίο...

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

Ο Λέτε ήταν άσχημος, μα όσο το αγνοούσε περνούσε μια χαρά. Οταν όμως η εμφάνισή του εμποδίζει την ανέλιξή του στην εταιρεία όπου εργάζεται, καταφεύγει στην πλαστική χειρουργική και γίνεται όμορφος. Η ζωή είναι τώρα ωραία. Μέχρι που ξαφνικά βλέπει το ολοκαίνουριο πρόσωπό του να φοριέται από ένα πλήθος ανθρώπων. Ο γιατρός έχει κάνει την ίδια επέμβαση σε όσους του το ζήτησαν. Ο Λέτε αρχίζει τον αγώνα για την ταυτότητά του, που όμως, απ' ό, τι βλέπει, δεν τη δικαιούται και τόσο...

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

            «Ο Άσχημος» του Γερμανού Μάριους φον Μάγιενμπουργκ παρουσιάζεται από το Εθνικό Θέατρο την Παρασκευή στη Β' Σκηνή του «Σύγχρονου Θεάτρου της Αθήνας», σε πανελλήνια πρώτη παράσταση σε μετάφραση Γιώργου Δεπάστα και σκηνοθεσία Θανάση Σαράντου. Πρόκειται για μια μαύρη κωμωδία, μια σκληρή σάτιρα, που αποκαλύπτει τα αδιέξοδα της σύγχρονης κοινωνίας, της βασισμένης στην εικόνα.
         

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

   Ο Μάριους φον Μάγιενμπουργκ, όπως μας ενημερώνει το Εθνικό Θέατρο, θα βρίσκεται στην Αθήνα για να παρακολουθήσει την πρεμιέρα του «Άσχημου» και οι θεατές θα έχουν την ευκαιρία μετά την παράσταση να συζητήσουν μαζί του για το έργο του αλλά και την πορεία της θεατρικής γραφής γενικότερα.».

Ελευθεροτυπία -  07/06/2008

ΚΤΕΟ ομορφιάς

*«Ο άσχημος» του Μάριους φον Μάγιενμπουργκ στη Νέα Σκηνή του Εθνικού

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

Της ΣΩΤΗΡΙΑΣ ΜΑΤΖΙΡΗ

Ο Λέτε (Γεράσιμος Σκιαδαρέσης) 

εφευρίσκει μια καινούρια πατέντα μπρίζας, όμως δεν μπορεί να την παρουσιάσει στο συνέδριο μηχανολόγων, γιατί -όπως πληροφορείται για πρώτη φορά στη ζωή του- είναι πολύ άσκημος, ανείπωτα άσκημος. Στη μαύρη πίκρα του καταφεύγει σε επέμβαση ανασκευής προσώπου και αίφνης γίνεται πανέμορφος. Ολα αλλάζουν. Φυσικά παρουσιάζει αυτός τη νέα του μπρίζα και όχι ο γαλίφης βοηθός του (Παναγιώτης Παναγόπουλος), οι μετοχές του στην πιάτσα ανεβαίνουν κατακόρυφα, οι γυναίκες κάνουν ουρά και οι γιοι τους το ίδιο.

 
Μέχρι εδώ όλα καλά. Μόνο που ο άπληστος χειρουργός (Σωκράτης Πάτσικας) ενθουσιασμένος με το πόνημά του, το κοπιάρει αφειδώς και σε άλλους και ο εφευρέτης μας αρχίζει να συναντά παντού τον εαυτό του, δηλαδή το πρόσωπό του, που όμως και αυτό δεν είναι ακριβώς δικό του, αφού το δικό του ήταν άσκημο, ανείπωτα άσκημο. Αλλά και η γυναίκα του (Μπέσσυ Μάλφα) βρίσκεται σε ερωτική σύγχυση, γιατί βλέπει παντού τον άντρα της. Ο θρίαμβος του Αδωνη είναι, φευ, βραχύβιος και ο Λέτε, στα όρια της σχιζοφρένειας από τις στρατιές κλώνων του, θέλει πίσω το παλιό, μοναδικό πρόσωπό του.

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

Ενα διάλειμμα από τις βάρβαρες προβληματικές οικογένειες των προηγούμενων έργων του, ο «Ασχημος» (2007) του 37χρονου Γερμανού συγγραφέα, αποτελεί ένα καλοφτιαγμένο καυστικό καλαμπούρι πάνω στην εμμονή του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού με την αιώνια νεότητα, τις στρατηγικές της αγοράς που έχουν μετατρέψει σε εμπόρευμα και τον ίδιο τον άνθρωπο, στην ομογενοποίηση του ανθρώπινου είδους, που διαμέσου του νέου πλαστικού ανθρώπου παραβίασε το «μοιραίο» της γενετικά κληροδοτημένης εμφάνισης.

Αντί δραματικού βάθους, το έργο έχει εκπληκτικά θεατρο-τεχνικά ύψη. Οι σκηνοθετικές οδηγίες του συγγραφέα θέλουν τους τρεις πρωταγωνιστές να ενδύονται συνεχώς διαφορετικούς ρόλους. Αλλωστε, είναι εμφανές: η ταυτότητα δεν είναι παρά ένα κοινωνικό κατασκεύασμα. Μονάχα ο Ασχημος μένει ίδιος, αυτός που, υποτίθεται, άλλαξε εξωτερικά κατά 180ο. Μετά την εγχείρηση, που θυμίζει ομαδικό ξεφάντωμα (κραυγούλες, θόρυβοι ηλεκτρικού πριονιού, ηχηρά ράματα), οι «πλήρως ανακαινισμένος» Λέτε είναι ακριβώς όπως πριν. Ολοι οι ισχυρισμοί ασχήμιας και ομορφιάς, σε αυτό το έργο, προκύπτουν από την κουβέντα και τις συμπεριφορές. Και εδώ εισβάλλει στον λευκό, νοσοκομειακό χώρο (σκηνικά: Λίνα Μότσιου) η τετραμελής ομάδα, που με χαμόγελα ύαινας και έξοχο στεγνό χιούμορ, χωρίς ίχνος στόμφου κωμωδίας, παίζει τους εύθυμους πλην δόλιους διαλόγους του Μάγιενμπουργκ για την αποσάθρωση του Εγώ, σαν πανάλαφρο πινγκ-πονγκ, λες και αυτοσχεδιάζεται κάθε σκηνή.

Αφού στην οθόνη «τρέξουν» για κάμποσο μορφές εκπάγλων διασημοτήτων του Χόλιγουντ, σαν μια παρέλαση ομορφιάς εις το άπειρον, ακολουθεί η άχρονη αγωνία της παραμόρφωσης, από τον Φρανκενστάιν μέχρι τον κλώνο. Ο Ασχημος γίνεται στο πι και φι ένας κούκλος, πανομοιότυπος με άλλους κούκλους και κατόπιν εκσφενδονίζεται στην απελπισία, αλλά χωρίς τραγικότητες ή ηθικές επιπλοκές. Απόλυτο στίγμα της αέρινα ειρωνικής, ευφυούς σκηνοθεσίας του Θανάση Σαράντου (μετάφραση: Γιώργος Δεπάστας) δύο υψηλού επιπέδου κωμικά ταλέντα. Ο Γεράσιμος Σκιαδαρέσης, που υποδύεται τον Λέτε σαν να μην γνωρίζει αρκετά γι' αυτόν και «ψάχνεται» καθ' οδόν, αποκαλύπτοντας κρυμμένες υποκριτικές πτυχές του και δυναμιτίζοντας απρόσμενες ενέργειες ανάμεσα στα πρόσωπα. Και η Μπέσσυ Μάλφα, ηθοποιός με επιθετική σκηνική γοητεία, πλην μετρημένη και υπαινικτική, σαν να μην πέρασε τηλεοπτική μέρα από πάνω της.*

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

Η Καθημερινή – 29/6/2008

του Γιάννη Βαρβέρη

Μάριους φον Μπάγενμπουργκ: «Ο Άσχημος»

«Δώστε μου πίσω το πρόσωπό μου». Η πλαστή ομορφιά του καπιταλισμού ως δώρο και εφιάλτης.

Το Εθνικό ανέβασε ένα σημαντικό έργο σύγχρονο, «μαύρο» και εξωτερικά κωμικό, τον «Ασχημο» του Γερμανού (μάλλον δίκαια βραβευμένου) Μάριους φον Μάγενμπουργκ (γεν. Μόναχο, 1972).

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

Πρόκειται για μια σύλληψη υπερρεαλιστική, που όμως δυστυχώς αγγίζει κατά πολύ την πραγματικότητά μας, όπως διαμορφώθηκε μέσα από τα καπιταλιστικά πρότυπα και τις αξίες που αυτά επέβαλαν. Σε μια εποχή κατά την οποία αποθεώνεται το σφρίγος, η νεότητα, το εξωτερικό κάλλος, περιφρονείται η γνώση και η ωριμότητα, μυκτηρίζεται δε ανελέητα το γήρας, η δυσμορφία και η αναπηρία, καταστάσεις κατ’ εξοχήν ανθρώπινες, αποβάλλονται από τον κοινωνικό ιστό ως σαρκώματα που εμποδίζουν το κρατούν σύστημα να προχωρήσει.

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

Οποιος θέλει να επιζήσει σ’ αυτόν τον πολιτισμό των «ωραίων και σέξι» πρέπει παντί σθένει να πουλήσει στον διάβολο την ψυχή και την εξωτερική του ειδή και να την αντικαταστήσει με τρόπο πλαστικό (κυριολεκτικά και μεταφορικά), φορώντας τη λεοντή της ομορφιάς και της σχηματικής τελειότητας. Μόνον έτσι του επιτρέπεται, και κατά το έργο, να διεκδικήσει ενώπιον κοινού την παρουσίαση της πνευματικής του εργασίας. Χωρίς το «περιτύλιγμα» του δημιουργού, δημιούργημα δεν υπάρχει, και μάλιστα ανενδοίαστα μπορεί να ακυρωθεί αν δεν βρεθεί ένας κατάλληλος ευειδής φορέας για να το παρουσιάσει.

Αυτή είναι η βάση του «Ασχημου» του φον Μάγενμπουργκ, ενός έργου ευσύνοπτου και καίριου, που κατορθώνει με τον αποτελεσματικότερο τρόπο, τον κωμικό, να αποδείξει το αδιέξοδο της εξωραϊστικής πλαστικής χειρουργικής. Θέλοντας να καθηλώσουμε τον χρόνο ή να ανατρέψουμε το φυσικό δεδομένο, παραβιάζουμε την ηθική τάξη που μας διέπει και χάνουμε οριστικά την ταυτότητά μας, καθώς ο πλαστικός χειρουργός, κατά γκροτέσκα σύλληψη, μπορεί να κατασκευάσει αποκλειστικά την ίδια πατέντα, το ίδιο πρόσωπο για πολλούς, κλωνοποιημένο και τραγικά απρόσωπο. «Θέλω πίσω το πρόσωπό μου», αναφωνεί κάποια στιγμή ο ήρωας, αλλά είναι πια πολύ αργά, η οδός είναι ανεπίστροφη, η διακριτή ταυτότητα, της δυσμορφίας έστω, έχει οριστικά απολεσθεί. Ενώ η καρναβαλική διονυσιακή μεταμφίεση συνιστά μια παραβίαση οίστρου και χαράς που όμως ευχερώς απεκδύεται των «παραφερναλίων» της, αντίθετα η πλαστική μεταμόρφωση διέπεται από εφιαλτική οριστικότητα, το αμετάκλητο της οποίας παρέχει στιγμιαία ικανοποίηση, αλλά λίγο αργότερα κατάσταση διαρκούς θλίψης αν όχι και απόγνωσης μέσα στη φυλακή του ξένου προσωπείου. Το έργο, καθώς προφητεύει πανομοιότυπες διασημότητες πλαστού κάλλους, πιστεύω πως, με τη συνοδεία σαρκαστικού γέλωτα, εκβάλλει ηχηρή ανθρωπιστική κραυγή και το ανάλογο αίτημά της.

(Φωτ.:  Λίνα Μότσιου)

Εναλλαγή καταστάσεων

Γύρω απ’ τον άσχημο εφευρέτη Λέτε κινούνται άλλα τρία πρόσωπα με εναλλασσόμενους ρόλους: η σύζυγος και η πλούσια κυρία, ο γιος της και ο βοηθός του Λέτε, ο διευθυντής του, αλλά και ο πλαστικός χειρουργός. Το έργο είναι γραμμένο σε ρυθμούς ροϊκότητας και πολύ γοργής εναλλαγής καταστάσεων, έτσι ώστε ο θεατής οφείλει να βρίσκεται σε αδιάκοπη εγρήγορση. Το στακάτο αυτό ύφος καθώς και το παγερό, κυνικό χιούμορ εξασφάλισε η μετάφραση του Γιώργου Δεπάστα. Ο νέος –για μένα– σκηνοθέτης Θανάσης Σαράντος προέκρινε μια γυμνή, χωρίς στολίδια, γραμμή, για να περάσει, με την υπογράμμιση της αυτοδυναμίας του λόγου, το έντονο ιδεολογικό στίγμα του έργου. Θα ’λεγα ότι πρόκειται για μια σκηνοθεσία μάλλον πολιτικά τροπισμένη, αφού όψη και ένδυση της Λίνας Μότσιου, επίσης, ακολούθησαν την ίδια λιτή αντίληψη. Ξεκινώντας μ’ ένα επιτυχές παραμορφωτικό γνωστών γυναικείων σταρ βίντεο του Αλέξανδρου Μιστριώτη (όμως μεγαλύτερης του δέοντος διάρκειας), ο Σαράντος πέτυχε περισσότερο στις σκηνές παντομίμας. Η παράσταση άλλοτε έλαμπε και άλλοτε απλώς κυλούσε, χωρίς όμως να μπορείς επ’ ουδενί να αποφανθείς αρνητικά γι’ αυτήν.

Χωρίς γκελ

Βασική της αδυναμία θεωρώ τον Γεράσιμο Σκιαδαρέση στον κεντρικό ρόλο: υποθερμικός όπως συνήθως, συχνά ταχύλογος και sotto voce ώστε να μη διακρίνουμε ακριβώς τι έλεγε, χωρίς τις απαραίτητες συναισθηματικές μεταπτώσεις που ιδιαίτερα αυτός ο ρόλος απαιτεί και χωρίς γκελ στο κοινό. Αντίθετα, η Μπέσυ Μάλφα διακρίθηκε με την ευχέρεια οργανικών μεταλλάξεών της στους διαμετρικούς ρόλους, με πείρα και φαντασία στην κίνηση και στην πλούσια έκφραση. Θετικός και ο Παναγιώτης Παναγόπουλος στον αναρριχησία βοηθό του Λέτε και στον επαμφοτερίζοντα γιο της κυρίας. Ο διευθυντής του «άσχημου» και πλαστικός χειρουργός Σωκράτης Πατσίκας διαθέτει κωμική φλέβα και την ανέδειξε στην γκροτέσκα εκδοχή της.

Στους αισθητικά πανάθλιους καιρούς της… απερίγραπτης Καλο-κακομοίρας και των εν γένει σαχλεπίσαχλων δυτικών προτύπων, ο «Ασχημος» είναι μια διδακτική απειλή προς όσους νομίζουν πως χαράσσουν ευεργετικά τη μορφή τους, ενώ παραχαράσσουν την ουσία τους. Οι πατημασιές του Χρόνου και της Φύσης επάνω μας θέλουν και πρέπει να αναπνέουν ανεμπόδιστα, ιδίως όταν ασθμαίνουν προς το γήρας. Η τεχνητή λείανση των βημάτων αυτών και του κάθε ίχνους τους δεν μπορεί να γίνεται ατιμωρητί. Και έχουμε γι’ αυτό ένα σωρό γνωστά παραδείγματα, ιδίως πρωταγωνιστριών μας – με πλήρως ακαλαίσθητες ή και τραγικές για την ίδια τους τη ζωή συνέπειες.

 

Ένας αριθμός (2005)

«Ένας αριθμός»

Συγγραφέας: Κάριλ Τσέρτσιλ

(συμπαραγωγή της εταιρείας «Ηθικόν Ακμαιότατον» με το Θέατρο Εμπρός, 2005)

Μετάφραση: Τάσος Μπαντής, 
Θανάσης Σαράντος
Σκηνοθεσία: Τάσος Μπαντής
Σκηνικά-κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου
Μουσική: Άκης Δαούτης
Επιμέλεια κίνησης: Σταυρούλα Σιάμου
Φωτισμοί: Ηλίας Κωνσταντακόπουλος
Παίζουν: Τάσος Μπαντής (πατέρας), Θανάσης Σαράντος (γιος)

Το έργο εστιάζεται στην επιστημονική επίτευξη της κλωνοποίησης που ανακοινώθηκε το 1997 και ειδησιογραφικά έπεσε ως ατομική βόμβα ανά τον κόσμο. Η πρώτη παρουσίαση του έργου έγινε στο Λονδίνο το 2002 και το 2004 από το New York Theatre Workshop στην Νέα Υόρκη με τον Sam Shepard στο ρόλο του πατέρα.

Η υπόθεση του έργου επικεντρώνεται στους προβληματισμούς ενός πατέρα ο οποίος αφέθηκε στα χέρια της επιστήμης με σκοπό να κλωνοποιήσει το γιο του, στην πορεία όμως διαπιστώνει πως εν αγνοία του οι επιστήμονες έχουν φέρει στη ζωή άλλους 20 κλώνους του γιου του. Η ιστορία ξεδιπλώνεται με αφορμή αυτή την είδηση και αποκαλύπτονται σκληρές αλήθειες ανάμεσα στη σχέση του πατέρα με τον πραγματικό γιο.

Κατά πόσο όμως η επιστήμη μπορεί να επουλώσει πληγές; Να απαλείψει τα λάθη; Να ξαναφέρει ισορροπίες στη ζωή; Ίσως οι απαντήσεις να βρίσκονται στο έργο της Κάριλ Τσέρτσιλ...

Η Κάριλ Τσέρτσιλ ξεκινώντας από ένα οικογενειακό δράμα θέτει σε δοκιμασία τον θεατή βάζοντας τον, αντιμέτωπο με την ύπαρξη των ορίων, όρια αντοχής, ανοχής και υπέρβασης. Όρια που δεν είναι αξιωματικά και αμετάθετα, αλλά που αποκτούν υπόσταση μόνο μέσα από τη δική μας μετακίνηση. Η επιστήμη με τη σειρά της είναι η υπέρβαση της εγωκεντρικής ουμανιστικής, συναισθηματικής έκβασης του ρομαντισμού; Ή μήπως ο Κέρβερος μιας καθαρά ιδιωτικής υπόθεσης, μιας σύμπλευσης από αναγνωρίσιμα όρια, αυτήν της φύσης...

www.mic.gr - 28/12/2005

της Μαρίας Δαμιανίδου

«…Η παράσταση καταφέρνει να ταλαντεύσει τον θεατή δημιουργώντας του πολλά ερωτήματα, που ξεκινούν από τον οικογενειακό μικρόκοσμο και καταλήγουν στην ανεύρεση της ανθρώπινης υπαρξιακής ταυτότητας. Η ερμηνεία του Τάσου Μπαντή αποτέλεσε το ενεργειακό στοιχείο της παράστασης μέσα από ένα λόγο πότε λιτό και πότε καταιγιστικό.

Ο Θανάσης Σαράντος κατάφερε να μεταφέρει την οργή και την απόγνωση του αληθινού γιού.  Μεταπηδούσε με άνεση σε καταστάσεις ειρωνείας και αφέλειας, θυμοσοφίας και σαρκασμού. Εξαιρετικός και στις άλλες δύο μεταμορφώσεις του.

Γεγονός είναι πως από το έργο αναδείχτηκε μια δυναμική παράσταση που πάραυτα αξίζει να παρακολουθήσει κάποιος για να κατανοήσει τα όρια της ανθρώπινης ύπαρξης...

Καθημερινή – 23/12/2005

του Βασίλη Αγγελικόπουλου

Από ηθοποιός -και φιλόλογος- ξεκίνησε ο Τάσος Μπαντής, αλλά με την πολυκύμαντη πορεία του, που πέρασε και από τη «Σκηνή», με τον Λευτέρη Βογιατζή, και τις «Μορφές», στο «Εμπρός», με τη Ράνια Οικονομίδου και τον Δημήτρη Καταλειφό, διαμορφώθηκε ο σκηνοθέτης. Σπάνια τον βλέπουμε επί σκηνής. Τον χάρηκαν όμως εκατοντάδες χιλιάδες θεατές στην «Πολίτικη κουζίνα» ως παππού με τα μπαχαρικά. Και φέτος τον χαίρεσαι στον ρόλο ενός πατέρα -αλλά πολύ διαφορετικού πατέρα!- στο πρόσφατο, και ήδη πολυπαιγμένο σε διάφορες χώρες, έργο της Κάριλ Τσέρτσιλ «Ενας αριθμός», το οποίο έχει σκηνοθετήσει και παίζει στο «Εμπρός» με παρτενέρ τον νέο ηθοποιό και σκηνοθέτη Θανάση Σαράντο στον τριπλό ρόλο ενός γιου με... κλώνους.
Είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που μετά τον αιφνίδιο θάνατο της γυναίκας του δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τις ευθύνες απέναντι στο τετράχρονο αγόρι του και, εν τέλει, το παραδίδει σε ίδρυμα. Αποφασίζοντας όμως κάποια στιγμή να αλλάξει την άθλια από την παραλυσία ζωή του, ζητάει να δημιουργηθεί ένας κλώνος από τον πραγματικό γιο του, ένα παιδί «άγραφο χαρτί», χωρίς τραύματα, που το μεγαλώνει με στοργή. Μετά 35 χρόνια, όμως, όλα αποκαλύπτονται. Ο εγκαταλελειμμένος γιος, ο κλώνος που μεγάλωσε δίπλα στον πατέρα χωρίς να έχει ιδέα τού τι πραγματικά είναι, αλλά και άλλοι... πολλοί κλώνοι, τους οποίους δημιούργησε μυστικά για να τους εμπορευθεί ο γιατρός της κλωνοποίησης, ορθώνονται, καθείς με τον τρόπο του, ενώπιον αυτού του πατέρα, αλλά κι ενώπιον του εαυτού του καθένας, με ποικίλες και απροσδόκητες αντιδράσεις...
Πόσο όμως αφορά τον θεατή ένα θέμα όπως η κλωνοποίηση; «Ως πρόσχημα νομίζω ότι χρησιμοποιεί η συγγραφέας την κλωνοποίηση», λέει ο Τ. Μπαντής, «για να μιλήσει για άλλα πράγματα που πάντα μας αφορούν: το θέμα της ταυτότητας, ποιοι είμαστε, πόσο ορίζουμε τις πράξεις μας, ή νομίζουμε, ενώ τις καθορίζουν δυνάμεις που ούτε καν συνειδητοποιούμε. Ακούγεται ίσως παράδοξα, αλλά αυτό το έργο μού προκάλεσε αισθήματα και στοχασμούς όπως τα έργα του Ιψεν, με τον οποίο έχω ασχοληθεί πολύ. Η γραφή είναι διαφορετική βέβαια, αλλά βρίσκω πολλά κοινά επί της ουσίας. Το έργο της Τσέρτσιλ έχει το ενδιαφέρον των καιρών μας, για τις πιθανές επιπτώσεις των εξελίξεων της επιστήμης στη ζωή του ανθρώπου, αλλά εκείνο που νομίζω πως λέει η συγγραφέας, είναι ότι οι ζωές μας από άλλα εξαρτώνται και ορίζονται. Σε άλλα πεδία παίζεται το παιχνίδι».
Τι τον παρακίνησε να παίξει ο ίδιος τον πατέρα; «Μια σφοδρή επιθυμία, που νομίζω ότι οφείλεται αφ’ ενός στο ότι δεν έγινα πατέρας ο ίδιος, ενώ από την άλλη, είχα αβυσσαλέα σχέση με τον πατέρα μου. Ηθελα να διερευνήσω, παίζοντας τον ρόλο, ένα πεδίο καθοριστικό της προσωπικότητας του καθενός, που χάραξε και τη δική μου ζωή».
Η ατμόσφαιρα του έργου, δραματική κατά βάση βεβαίως, θυμίζει θρίλερ, αλλά συχνά τη δροσίζουν ριπές χιούμορ ή και κωμικών καταστάσεων, από τον τρόπο κυρίως που αντιδρά ο πατέρας. Το προβλέπει η συγγραφέας ή οφείλεται στην ερμηνεία; «Η Τσέρτσιλ δεν δίνει καμιά οδηγία, αλλά το ίδιο το κείμενο παράγει ένα αλλόκοτο χιούμορ, έτσι που υπονομεύει τα πρόσωπα, ειδικά τον πατέρα. Εναν άνθρωπο που, παρ’ ότι έχει ξεσκεπαστεί, προσπαθεί συνέχεια να καλύψει πράγματα. Συμβαίνει ό,τι συμβαίνει κι αυτός έχει στον νου του πώς θα βγάλει κέρδος από αυτή την ιστορία – κάτι αστείο, δηλαδή, μέσα στην τραγικότητά του».
Σκηνικό και κοστούμια (Ελένη Μανωλοπούλου) αντικατοπτρίζουν τον ψυχισμό αυτού του ανθρώπου: χρώματα και αντικείμενα στα χρώματα και τα υλικά του μετάλλου, του ατσαλιού, της σκουριάς, του χώματος. Ενα μακρύ μεταλλικό τραπέζι, δύο καρέκλες, υποβλητικοί φωτισμοί (Ηλίας Κωνσταντακόπουλος), ανάλογη μουσική (Ακης Δαούτης) και κίνηση νευρώδης, πυρετική στιγμές στιγμές (Σταυρούλα Σιάμου).
Δίπλα του, ο Θανάσης Σαράντος υποδύεται πειστικά, με θαυμαστά στη λιτότητά τους υποκριτικά μέσα, τρεις γιους. Μαζί έκαναν και τη μετάφραση του έργου. «Εκείνος μου έφερε το έργο και πρότεινε να συνεργαστούμε. Με γοήτευσε το έργο, βέβαια, αλλά δέχτηκα γιατί είδα ότι είναι παιδί με πολύ πάθος για δουλειά, που με κέρδισε».

Ελευθεροτυπία – 16/2/2006

Η συγγραφέας τού «Ενας Αριθμός» στην Αθήνα

Η σημαντική Βρετανίδα δραματουργός Κάριλ Τσέρτσιλ επισκέπτεται την Ελλάδα για πρώτη φορά προκειμένου να παρακολουθήσει το Σάββατο την παράσταση του έργου της, «Ενας Αριθμός», στο Θέατρο «Εμπρός», που σκηνοθετεί, πρωταγωνιστώντας, ο Τάσος Μπαντής. Τη «μοναδική, περιθωριακή, όπως ήταν ο Μπέκετ στο ξεκίνημά του» Τσέρτσιλ, σύμφωνα με τον Πίτερ Μπρουκ, το αθηναϊκό κοινό τη γνώρισε προ ετών με την παράσταση του έργου της, «Σκράικερ».

Το «Ενας Αριθμός», «το πρώτο αληθινό έργο του 21ου αιώνα», σύμφωνα με τη διεθνή κριτική, που ανέβασε ο γνώστης της δραματουργίας τής Τσέρτσιλ, Μπαντής, στο θέατρό του, αναφέρεται στο θέμα της ανθρώπινης κλωνοποίησης. Αυτόν τον καιρό παίζεται με επιτυχία σε αρκετές χώρες του κόσμου.

Η μετάφραση σ' αυτή τη συμπαραγωγή της Εταιρείας Θεάτρου «Εμπρός» και της Εταιρείας Θεάτρου «Ηθικόν Ακμαιότατον» είναι του Τάσου Μπαντή και του Θανάση Σαράντου, που κρατούν αντιστοίχως τον ρόλο του πατέρα και του γιου.

Ο Μικρός Πρίγκιπας (2000-2001)

«Ο Μικρός Πρίγκιπας» (2000-2001)

Συγγραφέας: Αντουάν ντε Σαίντ-Εξυπερύ

(Συνεργείο Τεχνών)

Σκηνοθεσία: Σαράντος Θανάσης

Σκηνοθεσία: Σαράντος Θανάσης

Διασκευή: Σαράντος Θανάσης

Μετάφραση: Σαράντος Θανάσης

Video Art: Ζάππας Νίκος

Φωτισμοί: Μεϊντάνης Λίνος

Κοστούμια: Μότσιου Λίνα

Επιμέλεια κίνησης: Μερμίγκης Στάθης

Animation: Μπακίρογλου Λάρρυ

Ηχοληψία: Τσολακιάν Ιορδάνης

Μακιγιάζ: Καλαϊτζίδου Συμέλα

Βοηθός Σκηνοθέτη: Βλαχάκης Σπύρος

Επιμέλεια video: Σερντάρης Γιώργος

Hθοποιοί:

Καραλή Δήμητρα 

Δελικούρα Σύλβια

Αφηγητής-πιλότος: Θανάσης Σαράντος

Παραγωγή:  Ηθικόν Ακμαιότατον
Μουσική - Σχεδιασμός Ήχου:  Studio 19 

Μια μινιμαλιστική εκδοχή για δύο ηθοποιούς.
Ο μικρός Πρίγκιπας και ο μαγικός του κόσμος μέσα από τη φαντασία του Αφηγητή-Πιλότου.
Μια νέα ανάγνωση του λυρικού αυτού έργου για 2 ηθοποιούς. Ο αφηγητής-πιλότος ερμηνεύει όλα τα πρόσωπα με τα οποία έρχεται σε επαφή ο μικρός πρίγκιπας.
Ο αφηγητής-πιλότος ταξιδεύει με τα αυθεντικά σχέδια του Εξυπερύ και "μεταμορφώνεται" σε πρόσωπα του έργου όπως: το λουλούδι, τον βασιλιά, τον ματαιόδοξο, το μεθυσμένο, τον φαναρανάφτη, την αλεπού, το φίδι κ.α .
Τι είναι τελικά αυτό το ανθρωπάκι με τα χρυσά μαλλιά; Είναι μήπως το παιδί που όλοι κρύβουμε μέσα μας αλλά ως "μεγάλοι" προσπαθούμε να πνίξουμε τη φωνή του;
Ένα μαγικό παιχνίδι με ήχο, φως και με τα αυθεντικά σχέδια του συγγραφέα σε μορφή video art.
Τα χιουμοριστικά φωσφορίζοντα σκίτσα του δημιουργού video art Νίκου Ζάππα, εμπνευσμένα από τα αυθεντικά σχέδια του Αντουάν Ντε Σαιντ-Εξυπερύ ζωντανεύουν στη σκηνή και συμπρωταγωνιστούν με τους ηθοποιούς της παράστασης.

Κοινωφελές Ίδρυμα «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης»: ΑΩ-Ενημερωτικό δελτίο, Τεύχος 19, Ιούλιος 2002

Δραστηριότητες Υποτρόφων / Θέατρο

«Ο σκηνοθέτης Θανάσης Σαράντος με την εταιρία θεάτρου "ηθικόν ακμαιότατον" παρουσιάζουν τον Μικρό Πρίγκιπα του Antoine de Saint-Exupery στις 25 Iουλίου στο πλαίσιο του 3ου Φεστιβάλ Τρίπολης. Πρόκειται για μια νέα ανάγνωση του λυρικού αυτού έργου για δύο ηθοποιούς, ένα σύνθετο πολυθέαμα με εκτεταμένη χρήση τεχνολογίας, ένα μαγικό παιχνίδι με ήχο και φως. Ο αφηγητής-πιλότος ερμηνεύει όλα τα πρόσωπα με τα οποία έρχεται σε επαφή ο Μικρός Πρίγκιπας. Η μετάφραση, διασκευή και σκηνοθεσία είναι του Θανάση Σαράντου, ο οποίος κρατάει και το ρόλο του αφηγητή-πιλότου. Το ρόλο του Μικρού Πρίγκιπα ερμηνεύει η Μάγια Πολιτάκη, τα σκηνικά και κοστούμια είναι του Κώστα Βελινόπουλου, η μουσική του Studio 19 και η κίνηση της Κατερίνας Παπαγεωργίου. Μετά την Τρίπολη θα ακολουθήσει περιοδεία σε όλη την Ελλάδα με την υποστήριξη του Ιδρύματος Ι.Φ. Κωστόπουλου.».

artingreece.gr – Ιανουάριος 2003

 «[…] Πρόκειται για μια μαγευτική παράσταση, για μεγάλους και μικρούς, που μεταφέρει το βιβλίο του Saint-Exupery με έναν μοναδικό και σύγχρονο τρόπο. Ειδικοί φωτισμοί που μας μεταφέρουν στη μαγεία του παραμυθιού καθώς, και ψηφιακή επεξεργασία του ήχου. Επίσης, παρουσιάζονται, σε video art του Νίκου Ζάππα, τα αυθεντικά σκίτσα του Saint-Exupery τα οποία συμπρωταγωνιστούν με τους ηθοποιούς της παράστασης…» .

Κοινωφελές Ίδρυμα «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης»: ΑΩ-Ενημερωτικό δελτίο, Τεύχος 24, Ιούνιος 2004

«Υποψήφιος για το βραβείο Νέου Δημιουργού των Βραβείων Θεάτρου, που απένειμε η Ένωση Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων, ήταν ο Θανάσης Σαράντος τον Φεβρουάριο του 2004 για την παράσταση «Ο Μικρός Πρίγκιπας» της ομάδας θεάτρου «ηθικόν ακμαιότατον».

Το έργο του Σαιντ-Εξυπερύ παρουσιάστηκε σε νέα μετάφραση, διασκευή και σκηνοθεσία του Θανάση Σαράντου στο 3ο Φεστιβάλ Τρίπολης τον Ιούλιο του 2002 και στο θέατρο «Συνεργείο Τεχνών» στην Αθήνα, αποσπώντας θερμές κριτικές, καθώς και μικρή επιχορήγηση της ομάδας από το Υπουργείο Πολιτισμού για το 2004.».